Sejm na posiedzeniu 9 marca 2017 r. uchwalił dużą zmianę Kodeksu postępowania administracyjnego. Projekt ustawy trafił już do Senatu, który zajmie się nim 29 marca 2017 r. Planowany termin wejścia w życie zmian to 1 czerwca 2017 r. Zmiany będą dotyczyły m. in. terminów załatwiania spraw i odpowiedzialności urzędników za opóźnienia.

Zasadniczo terminy załatwienia spraw nie ulegną zmianie. Dla przypomnienia:

  • organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki,
  • jeżeli konieczne jest postępowanie wyjaśniające, organ ma na załatwienie sprawy miesiąc,
  • załatwienie spraw szczególnie skomplikowanych powinno nastąpić w ciągu dwóch miesięcy.

Przepisy szczególne mogą przewidywać inny termin załatwienia sprawy (krótszy bądź dłuższy, np. 5 miesięcy w postępowaniu antymonopolowym przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów). W znowelizowanym KPA pojawi się szczególny tryb postępowania, jakim będzie postępowanie uproszczone, które powinno zakończyć się niezwłocznie, nie później niż w ciągu miesiąca.

Nowa instytucja w KPA – ponaglenie

Od 1 czerwca 2017 r. strona postępowania administracyjnego będzie mogła wnieść ponaglenie, gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie albo gdy jest prowadzona przewlekle. Gdy organ administracji będzie informował strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, ma również pouczyć o możliwości złożenia ponaglenia.

„Przewlekłość” pojawiła się w KPA w 2010 r., ale dotąd pojęcie to nie miało swojej definicji legalnej. W orzecznictwie i doktrynie przyjmowano, że przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony „przedłuża” termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 KPA, powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (z tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 2/12). W nowym projekcie ustawodawca przyjął, że przewlekłość polega na prowadzeniu postępowaniu dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie, a zatem strona szczególnie w przypadku przewlekłości będzie musiała wskazać na konkretne okoliczności, które w jej ocenie spowodowały, że postępowanie trwa dłużej, niż jest to niezbędne.

Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym wskazuje, czy doszło do bezczynności lub przewlekłości w postępowaniu oraz:

  • zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do załatwienia sprawy i wyznacza termin,
  • zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości.

Odpowiedzialność urzędnika

Zasady odpowiedzialności pracowników organów administracji publicznej pozostały bez zmian. Z punktu widzenia organów, a szczególnie ich pracowników, to ustalenie osób winnych ma największe znaczenie, ponieważ wskazanie pracownika, który zawinił przy powstaniu bezczynności lub przewlekłości, będzie rodziło dla niego bezpośrednie konsekwencje.

O jakich konsekwencjach mowa? Za niezałatwienie sprawy w terminie lub przewlekłe prowadzenie postępowania pracownika organu będzie można pociągnąć do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa. Najważniejsze akty prawne przewidujące takie konsekwencje to: ustawa o pracownikach urzędów państwowych, ustawa o służbie cywilnej oraz ustawa o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa. W przypadku odpowiedzialności majątkowej, konieczne jest stwierdzenie, że szkoda powstała właśnie z winy wskazanego pracownika organu administracji publicznej, a zaistniała sytuacja rażąco naruszała prawo.

O kolejnych zmianach w KPA już niedługo na Międzyparagrafami.pl

Informacja o przebiegu prac nad projektem ustawy o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego znajduje się na stronie Sejmu – nr druku 1183.