Tak prosta i codzienna dla wielu z nas czynność, jak spacer z psem, może wymagać zapoznania się z regulaminem utrzymania czystości i porządku w gminie. Regulaminy już nie raz były przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Ponieważ aura coraz bardziej sprzyja wyjściem ze swoim pupilem dalej niż za bramę domu czy osiedla, zachęcamy do lektury wybranych orzeczeń o spacerach z czworonogami właśnie.

Rada gminy uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Celem regulaminu m. in. jest ochrona otoczenia przed zagrożeniem, jakie zwierzę stwarza. Wymagania dotyczące obowiązków właścicieli psów w zakresie ich utrzymania należy dostosować do cech osobniczych zwierzęcia oraz jego stanu fizjologicznego, tj. elementów obiektywnie różnicujących zagrożenie. Każdy mieszkaniec gminy może zaskarżyć uchwałę rady gminy, która narusza te zasady.

Z kagańcem czy bez?

Przykładem jest nałożenie obowiązku wyprowadzania psów w kagańcu i na smyczy „z wyjątkiem psów małych i szczeniaków”. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że „Taki podział może prowadzić do trudnego wyegzekwowania stosowania się właścicieli czworonogów do norm nakazowych zwłaszcza w sytuacjach, gdy może być wątpliwe czy mamy do czynienia z małym psem (w sensie rasy), czy z małym psem, który nie jest już szczeniakiem, ale nie jest jeszcze psem dorosłym” (wyrok NSA z dnia 14 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2003/14).

Zastosowane środki zapewniające ochronę przed zagrożeniem ze strony zwierzęcia powinny uwzględniać obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt. W orzecznictwie wskazuje się, że „Generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może zatem w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych” (wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1492/12).

Zakaz wyprowadzania zwierząt

Regulamin nie może odmiennie od ustawy o samorządzie gminnym normować zasad korzystania z obiektów użyteczności publicznej. W ważnym dla właścicieli psów wyroku NSA zauważono, że „Wprowadzenie zatem zakazu wprowadzania zwierząt do obiektów użyteczności publicznej, czy wprowadzania zwierząt na tereny placów gier i zabaw, nie znajduje swej podstawy w powołanym art. 4 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy” (przyp. red. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2439/14).

Rejestracja psów i ich właścicieli

Problem bezdomności psów w gminach próbowano rozwiązywać na różne sposoby. Najwięcej wątpliwości, także natury konstytucyjnej, budził obowiązek oznakowania i zarejestrowania psa wraz z informacją o jego właścicielu. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że „ustanowiony w uchwale (w przedmiocie regulaminu przyp. red.) zakwestionowanej kontrolowanym rozstrzygnięciem nadzorczym, ściśle skorelowany z obowiązkiem oznakowania psa, obowiązek rejestracji i zgłaszania wszelkich zmian w stanie posiadania psa wymagał oceny regulacji co do zgodności z przepisami statuującymi ochronę danych osobowych. Uzasadnione jest twierdzenie, że regulacja ta wprowadzona aktem prawa miejscowego narusza art. 51 Konstytucji RP, zgodnie z którym obowiązek udostępniania takich danych nakładać można wyłącznie w akcie rangi ustawy” (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2171/10 oraz wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1568/10).