W zeszłym tygodniu odbył się kolejny tradycyjny Jarmark Koński w Skaryszewie (woj. mazowieckie) – Wstępy. Podczas jarmarku eksponowane są między innymi tradycyjne wyroby rzemieślnicze, ludowe czy akcesoria rymarskie, a przede wszystkim konie pociągowe. I to właśnie handel końmi wywołuje największy rozgłos zarówno wśród hodowców, handlarzy, jak i obrońców zwierząt. Fundacje mobilizują siły i starają się wykupić jak najwięcej koni przeznaczonych na rzeź. Media alarmują, że zwierzęta są transportowane i przetrzymywane w fatalnych warunkach.

Czy przepisy regulują warunki na transportu zwierząt na targowiska końskie?

Ustawa o ochronie zwierząt* odwołuje się w tym zakresie do rozporządzenia unijnego w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu**. Rozporządzenie zwraca uwagę na kilka istotnych kwestii związanych z transportem zwierząt:

  • zwierzęta nie mogą cierpieć, być okaleczane oraz należy im zapewnić bezpieczeństwo, poprzez:
    • środki transportu odpowiednie do przewozu zwierząt,
    • odpowiednie urządzenia do załadunku i wyładunku zwierząt,
    • przeszkolony personel, który nie stosuje przemocy lub innych metod powodujących niepotrzebny strach, zranienie lub cierpienie,
  • czas podróży powinien być zminimalizowany, a transport powinien odbywać się bez opóźnień
  • podczas podróży potrzeby zwierząt powinny być zapewnione poprzez:
    • wodę, karmę i odpoczynek adekwatne do gatunku i wielkości zwierzęcia,
    • wysokość środka transportu i powierzchnię podłogi adekwatne do wielkości i rodzaju zwierzęcia.

Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do transportu zwierząt nie mającego związku z działalnością gospodarczą oraz do transportu zwierząt bezpośrednio, do lub z gabinetów lub klinik weterynaryjnych, odbywającego się z polecenia lekarza weterynarii.

Czy te zasady w Polsce działają?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwrócił uwagę na ciekawy problem***. Czy przedsiębiorca transportowy może uchylić się od wymierzenia kary, jeżeli naruszył przepisy ustawy o transporcie drogowym ze względu na dobro zwierząt, które przewoził? Sąd wskazał, że wykładnia przepisów prawa i domniemania organu, który wymierzył karę są niedopuszczalne. Wedle ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o ochronie zwierząt, każdemu zwierzęciu, jako istocie żyjącej, należy się szacunek, ochrona i opieka. To, że zwierzęta były przeznaczone na rzeź, nie oznacza, że obowiązki względem ich humanitarnego traktowania mogą ustępować innym obowiązkom nałożonym na przedsiębiorcę przez sam tylko cel podróży. Przepisy prawa nie wyróżniają rodzaju przewozu ze względu na cel, ponieważ dobro zwierząt jest wartością nadrzędną.

Kategoryczne stanowisko Sądu to dobry prognostyk dla wszystkich, którym dobro zwierząt jest bliskie i jednocześnie wskazówka dla przedsiębiorców zajmujących się transportem zwierząt hodowlanych. Także koniom transportowanym na targowisko, skąd mają trafić na rzeź, należy zapewnić humanitarne warunki, umożliwiające zwierzęciu normalne funkcjonowanie, bez cierpienia, zastraszenia i przemocy. W dalszych artykułach z cyklu będzie mowa o także o karach za znęcanie się nad zwierzętami oraz obowiązkach wobec zwierząt domowych.

*Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.)
**Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97 z dnia 2004-12-22 (Dz. Urz. UE L 2005 Nr 3, str. 1).
***Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2016 r. sprawie o sygn. akt III SA/Kr 826/16.